Totale ownership over de koffieketen: wat het is en wat het in de praktijk betekent

Door Maurice, oprichter van Lanka Coffee

Heb je weleens een leverancier horen zeggen dat hij "de hele keten zelf beheert"? Het klinkt vertrouwd, maar wat betekent dat in de praktijk?

En, misschien belangrijker, hoe weet je of het echt zo is?

Steeds meer B2B-kopers willen transparantie over waar hun koffie vandaan komt en hoe die bij hen op tafel belandt. Niet vanwege een rapportageplicht of klantendruk, maar omdat ze het zelf belangrijk vinden. Tussen de bonen op de plantage en de koffie in een kopje zitten alleen al snel tien tot dertien schakels. Op iedere schakel kan informatie verdwijnen of een marge worden ingehouden.

Bij Lanka Coffee beheren we vrijwel de hele keten zelf. Voordat ik daarover vertel, is het goed om te begrijpen wat dat eigenlijk inhoudt en waarom maar zo weinig partijen het doen.

In dit artikel lees je:

• Wat totale ownership over de koffieketen concreet betekent
• Welke schakels er in een gangbare koffieketen zitten en waar het misgaat
• Waarom maar weinig bedrijven deze keuze maken
• Hoe het er in de praktijk uitziet bij Lanka Coffee
• Welke keerzijden de aanpak heeft
• Wat het voor de boer verandert
• Hoe je kunt nagaan of een leverancier het waarmaakt
• Wat het voor jou als B2B-koper concreet oplevert

Wat is totale ownership over de koffieketen?

Totale ownership over de koffieketen betekent dat één partij vrijwel elke schakel tussen plant en kopje zelf in handen heeft. Van het planten van de koffiestruik in het oorsprongsland tot de koffie die jij in je kantoor of restaurant schenkt.

Het verschil met een gemiddeld koffiemerk is groot. De meeste koffiebedrijven kopen hun bonen via importeurs of handelaren. Andere bedrijven werken met certificaten als bewijs dat de boer een hogere prijs krijgt. Beide zijn legitieme manieren om koffie in te kopen, en geen van beide geeft volledig zicht op wat er onderweg gebeurt.

Bij totale ownership zit dat zicht er wel in. Je bent dan namelijk niet afhankelijk van informatie die anderen aan jou doorgeven.

Welke schakels zitten er in een gewone koffieketen?

Een typische koffieketen telt tien tot dertien schakels. Op elke schakel gebeuren twee dingen: de koffie wisselt vaak van eigenaar, en informatie kan verdwijnen.

In grote lijnen ziet de keten er zo uit:

1. Teelt op de plantage
2. Plukken van de koffiekersen
3. Verwerking aan de bron (washed, natural of honey-proces)
4. Drogen tot ongeveer 11% vochtgehalte
5. Hulling en sorteren op grootte en kwaliteit
6. Opslag in het oorsprongsland
7. Verkoop via een coöperatie of tussenhandelaar
8. Export
9. Internationaal zeetransport
10. Import in Europa
11. Branden
12. Verpakken
13. Distributie naar de eindafnemer

Bij de verwerking aan de bron wordt het vruchtvlees rond de boon op verschillende manieren weggehaald, en elke methode (washed, natural of honey) laat een ander smaakprofiel achter.

Op stap zeven verschijnt vaak een figuur die "trader" heet. Een trader koopt koffie op bij boeren of coöperaties en verkoopt die door aan exporteurs of branders. Het is op zichzelf geen oneerlijk beroep. De rol is ontstaan omdat boeren vaak niet de middelen of toegang hebben om zelf internationaal te handelen. Wel is het een schakel waar je als koper niet bij bent. Je krijgt te horen wat de trader doorgeeft, en zelden meer.

Bij elke wisseling van eigenaar veranderen prijs en informatie. Hoe meer schakels, hoe lastiger het is om aan het einde na te gaan wat de boer aan zijn werk heeft overgehouden.

Waarom beheren maar weinig bedrijven de hele keten?

Het is geen onwil. Het is een combinatie van kapitaal, kennis en gewoonte.

Een eigen plantage hebben kost veel geld en lokale kennis. Zelf verwerken en exporteren vraagt logistieke ervaring in een ander land. Eigen branden vraagt om machines, ruimte en vakmensen in Europa. Bovendien is de industrie historisch gegroeid rond specialisatie per schakel. Een branderij brandt goed. Een importeur kent zijn herkomstlanden. Een trader regelt de inkoop op de internationale markt.

Bijna niemand maakt de keuze om al die rollen tegelijkertijd te vervullen: een plantage runnen, een coöperatie organiseren, zelf verwerken, zelf branden en zelf distribueren. Het is logistiek complex en het vraagt om een keuze voor de lange termijn. Eén verkeerde inschatting en je hebt geen handelsrelatie meer om op terug te vallen.

Hierdoor blijft volledige transparantie in koffie eerder uitzondering dan regel.

Hoe ziet totale ownership er bij Lanka Coffee uit?

Bij Lanka Coffee zit vrijwel iedere schakel in eigen huis. Dit doen we zelf:

• Eigen plantage in Sri Lanka
• Eigen coöperatie met ruim 800 boeren
• Eigen pulping en verwerking aan de bron
• Eigen drogerij, hulling en sortering
• Eigen opslag in het oorsprongsland
• Eigen export uit Sri Lanka
• Eigen import in Nederland
• Eigen branderij
• Eigen verpakking
• Eigen distributie naar onze B2B-klanten

Er is één schakel die we niet zelf uitvoeren: het internationale zeetransport. Daarvoor werken we met een vaste partner. Daar zijn we open over, omdat vrijwel geen enkel koffiebedrijf ter wereld zijn eigen schepen heeft. Het is een gespecialiseerde sector waarin we bewust gebruikmaken van anderen die het beter doen.

Wat dit oplevert: tussen de plantage en jouw kopje zit geen anonieme handelaar, geen onbekende veiling, geen coöperatie waar we nooit zijn geweest. Wij kennen iedereen die met onze koffie werkt, omdat ze ofwel bij ons in dienst zijn ofwel deel uitmaken van onze eigen coöperatie.

Welke keerzijden heeft totale ownership?

Het is een terechte vraag, en de adviseur in ons wil hem ook beantwoorden. Totale ownership over de keten heeft niet alleen voordelen.

• Beperkter volume. Een eigen plantage en coöperatie leveren minder dan een industrieel inkoopnetwerk. Wij kunnen niet onbeperkt opschalen, en zijn daardoor selectief in welke B2B-klanten we aannemen.
• Beperkter assortiment. Werken vanuit één oorsprong betekent één terroir, één klimaat en een beperkter aanbod aan smaakprofielen dan bij een brander die uit twintig herkomstlanden inkoopt.
• Sterker afhankelijk van één keten. Voor jou als koper zit alles in één lijn. Als er bij ons iets misgaat in oogst, drogen of transport, is er geen alternatieve route die het direct opvangt. We bouwen daar buffers voor, en het is iets om te weten.
• Trager wisselen. Wij investeren in langetermijnafspraken met onze boeren. Dat is goed voor hen, en het betekent dat we minder snel kunnen schakelen als de markt op korte termijn iets nieuws vraagt.

Voor ons wegen deze keerzijden niet op tegen de voordelen. Voor jou als koper is het goed om te weten waar je voor kiest.

Waarom doen wij dit eigenlijk?

Voor mij persoonlijk ligt hieraan een verhaal ten grondslag. Ik ben Maurice, oprichter van Lanka Coffee. Toen ik twee dagen oud was, ben ik vanuit Sri Lanka naar Nederland geadopteerd. Op latere leeftijd ben ik teruggegaan naar het land waar ik geboren werd. Wat ik daar zag, raakte me: hoe hard de mensen werken en hoe weinig daarvan in de loop van de keten bij hen blijft hangen.

Lanka Coffee is uit die ervaring ontstaan. Het beginpunt was geen commercieel idee. Het was de wens om iets terug te doen voor het land en de mensen die ik daar trof.

Al snel werd duidelijk dat ik dat alleen kon doen door zoveel mogelijk schakels zelf te beheren. Zolang ik afhankelijk was van wat handelaren mij vertelden over prijzen, condities en herkomst, kon ik niet hardmaken wat ik wilde waarmaken.

Daarom hebben we Lanka Coffee opgebouwd zoals we het opgebouwd hebben. Het is bewust een complexe route, en tegelijk de enige route waarmee we echte controle hebben over wat er met de koffie en de mensen erachter gebeurt.

Wat verandert dit voor de boer?

Drie dingen verschillen wezenlijk van de gangbare keten.

1. Wij betalen vooraf, niet pas na verkoop

In de gangbare koffieketen krijgen boeren hun geld pas wanneer hun koffie is doorverkocht, soms maanden na de oogst. Dat maakt hen afhankelijk van leningen en marktschommelingen. Bij ons krijgt een boer al een deel van zijn betaling vóórdat de oogst begint. Dat geeft rust en planbaarheid.

2. Langetermijncontracten met vaste, stabiele prijzen

De wereldmarktprijs voor koffie schommelt sterk. Die schommelingen worden in de gangbare keten meestal doorgelegd aan de boer, die er zelf geen invloed op heeft. Bij ons krijgen boeren langetermijncontracten met vaste prijzen, ongeacht wat de markt doet. Daardoor kunnen ze investeren in hun werk en hun gezin zonder voortdurend afhankelijk te zijn van een goed seizoen.

3. Tien procent extra terug in de gemeenschap

Naast de prijs die we betalen, gaat tien procent van de waarde terug naar projecten voor schoon drinkwater, onderwijs en gezondheidszorg in de gebieden waar onze boeren wonen en werken.

Dit zijn geen marketingextra’s. Het is structureel ingebouwd in hoe we werken. Onze coöperatie telt op dit moment ruim 800 boeren die op deze manier worden betaald en ondersteund.

Hoe weet je dat dit klopt?

Dat is een goede vraag. En het is een vraag die je zou moeten stellen aan elke leverancier die zegt dat hij iets uitzonderlijks doet, ook aan ons.

Een paar concrete dingen die je kunt nagaan bij een koffiebedrijf dat claimt de hele keten te beheren:

• Kan het bedrijf concreet benoemen waar de koffie vandaan komt? Plaatsen, namen, regio’s.
• Kan het uitleggen wie de coöperatie of boeren zijn, en met hoeveel mensen er wordt gewerkt?
• Kan het precies aangeven welke schakels het wél en welke het niet zelf doet?
• Kan het uitleggen hoe de prijs is opgebouwd en welk deel daadwerkelijk in het oorsprongsland blijft?
• Zijn er onafhankelijke bezoekers, journalisten of klanten geweest die de keten met eigen ogen hebben gezien?

Bij ons kunnen we deze vragen beantwoorden. Wij weten waar onze plantage ligt. We kennen onze boeren. We kunnen je uitleggen hoe een kilo bonen zijn weg naar jouw kantoor of horecazaak aflegt. Wij weten ook waar onze grenzen liggen: we hebben geen eigen schip, dus over een stuk internationaal zeetransport zijn we afhankelijk van een vaste partner. Daar zijn we open over, omdat dat het verschil is tussen een marketingclaim en een werkbare realiteit.

Geen enkel koffiemerk kan je beloven dat er nooit iets misgaat. Wat wij wél kunnen laten zien, is dat we grip hebben op de plekken waar het in een normale keten meestal misgaat.

Wat verandert dit voor jou als B2B-koper?

Concreet drie dingen.

1. Een verhaal dat je kunt vertellen zonder voorbehoud

Je weet welke koffie er in je kantoor of restaurant staat, waar die vandaan komt en wat het oplevert voor de mensen erachter. Als een medewerker of gast vraagt "waar komt dit eigenlijk vandaan?", heb je een echt antwoord. Geen keurmerk waarvan je zelf ook niet helemaal weet wat het inhoudt.

2. Stabiele kwaliteit en prijs

Omdat wij de keten zelf beheren, ben jij minder onderhevig aan schommelingen elders in de markt. We branden, verpakken en leveren zelf. Daardoor smaakt de koffie die je vandaag krijgt over een halfjaar nog hetzelfde, en zijn prijswijzigingen voorspelbaar en uitlegbaar.

3. Direct contact, korte lijnen

Er zit geen tussenpartij in de communicatie die het verhaal vanuit een ander land moet doorvertellen. Vragen over de koffie, de keten of de boeren kun je rechtstreeks aan ons stellen. En als je een keer wilt zien hoe de keten werkt, kan dat ook.

Dat is wat totale ownership over de keten in de praktijk betekent: je weet wat je inkoopt, en je kunt het navertellen.

Je volgende stap

Hopelijk heb je nu een ander beeld van wat "wij beheren de hele keten" werkelijk inhoudt. Het is een claim die een bedrijf alleen kan waarmaken met een reeks concrete keuzes, en die keuzes kun je controleren. Zonder die controle blijft het een mooi verhaal op een verpakking.

Als B2B-koper word je dagelijks overspoeld met termen als duurzaam, fairtrade en direct trade. Het is verwarrend om uit elkaar te halen wat er werkelijk achter zit. Wij schreven daar eerder een artikel over: Waarom eerlijke koffie zelden écht eerlijk is. Daarin lees je hoe je leert herkennen waar transparantie in koffie meestal stopt.

Wil je zien hoe het bij onze koffie zit? Plan een gesprek met ons in, of laat ons een proefbestelling naar je kantoor of restaurant sturen. Je proeft de koffie, je krijgt te zien hoe die is opgebouwd, en je kunt de vragen stellen die in dit artikel niet zijn beantwoord.

Bij Lanka Coffee werken we elke dag aan koffie waarvan je de herkomst kunt navertellen. Voor ons is dat de enige manier om geloofwaardig te zijn over wat we verkopen.